تبلیغات تبلیغات
خانه » مطالب دندانپزشکی » مروری به خصوصیات و موارد کاربرد MTA اکسیر دندان‌پزشکی!

مروری به خصوصیات و موارد کاربرد MTA اکسیر دندان‌پزشکی!

 

MTA  متشکل از چند عنصر معدنی است که در دو نوع سفید و خاکستری موجود است. این ماده اولین‌بار در سال ۱۹۹۳، توسط آقای دکتر ترابی‌نژاد در دانشگاه Loma Linda معرفی شد.

MTA به دلیل خصوصیات منحصر به فرد خود و نتایج هیستولوژیک مناسب بسیار موردتوجه قرار گرفته و مطالعات فراوانی برای کاربردهای گوناگون آن به انجام رسیده است. یکی از اصلی‌ترین دلایل موفقیت آن، سیل بسیار مناسب آن است که با گذشت زمان افزایش می‌یابد.

MTA ماده‌ای به شکل پودر است که باوجود رطوبت، ساختمان بلورینی پیدا می‌کند. اجزای عمده آن شامل‌ تری‌کلسیم آلومینات، تری‌کلسیم اکساید وسیلیکات اکساید است.

از آنجا که ساختمان اصلی MTA مشابه سیمان پرتلند یا همان سیمان ساختمانی است، مطالعات فراوانی برای مقایسه این دو برای بستن پرفوراسیون‌ها و ایجاد سیل انجام شده است. 

ذرات MTA سفید نرم‌تر هستند و به همین دلیل تخلخل کمتری دارند، به علاوه برای دندان‌های قدامی که از لحاظ زیبایی مهم هستند نیز ارجح هستند، البته به نظر می‌رسد که مکانیسم اثر MTA سفید و خاکستری مشابه هم هستند. 

پاسخ بافتی MTA هنگام قرارگیری در مجاورت پالپ، استخوان و الیاف PDL مناسب است و دارای اثر القایی برای ساخت سلول‌های بافتی جدید است. 

میزان رادیواپسیته MTA بعد از آمالگام از تمام مواد ترمیمی بیشتر است. ‌PH این ماده در ابتدا ۲/۱۰ است که با گذشت ۳ ساعت به ۵/۱۲ می‌رسد و پس از آن ثابت می‌ماند. آبدوست بودن MTA باعث ایجاد حالت کلوییدی می‌شود که در مدتی حدود ۴ ساعت سخت می‌شود و موردی غیرقابل نفوذ ایجاد می‌کند. 

به نظر می‌رسد قابلیت سیل عالی MTA مربوط به طبیعت هیدروفیل و انبساط مختصر آن هنگام واکنش سفت‌شدن در محیط مرطوب است. زمان سفت‌شدن آن (setting time) طولانی و حدود ۲ ساعت و ۴۵ دقیقه است. نوع جدیدی از آن توسط شرکت Angelus معرفی شده که دارای setting time کوتاهی حدود ۱۵دقیقه است. استحکام فشاری (Compressive strength) این ماده در ابتدا کم است (حدود ۴۰ مگاپاسکال) اما پس از ۳ هفته افزایش می‌یابد و به ۶۷ مگاپاسکال می‌رسد. به این دلیل میزان نیروی لازم برای جابجایی MTA از محل پرفوراسیون بعد از ۷۲ ساعت به میزان قابل‌توجهی بیشتر از ۲۴ ساعت است. 

اگر مقداری رطوبت در ناحیه پروفوراسیون وجود داشته باشد باعث می‌شود تطابق MTA با دیواره‌های ناحیه پرفوراسیون بیشتر شود. همان‌گونه که ذکر شد ساختار MTA مشابه سیمان پرتلند است و به همین دلیل در مجاورت مقادیر کم‌ رطوبت، استحکام بیشتری پیدا می‌کند.

MTA دارای مقادیری خاصیت آنتی‌باکتریال به‌خصوص روی گونه‌های بی‌هوازی اختیاری و قارچ کاندیدا آلبیکانس است. البته اگر از کلرهگزیدین ۱۲ درصد به جای مایع اختلاط استفاده شود، اثر اتوآنتی‌باکتریال و ضدقارچی آن تشدید می‌شود. عوامل متعددی روی زمان سفت‌شدن MTA تاثیر دارند. 

میزان آب به کار رفته برای مخلوط‌کردن، خود روند اختلاط، نیرویی که برای متراکم کردن آن به کار می‌رود، رطوبت محیط و دما عواملی هستند که روی زمان سفت‌شدن (setteing time) ماده تاثیر می‌گذارند. 

وجود رطوبت طی قرار دادن ماده باعث افزایش تطابق MTA با دیواره‌ها می‌شود. رطوبت و حرارت موجود در محیط دهان، زمان سفت‌شدن (setting time) را کوتاه می‌کند.

موارد کاربرد پوشش مستقیم پالپ

در مواردی که پالپ اکسپوز شده است، می‌توان به جای کلسیم هیدروکسایداز MTA استفاده کرد که نتایج مطمئن‌تر و قابل‌قبول‌تری ارائه کرده است. مطالعات نشان داده است که MTA؛التهاب، هایپرمی‌ونکروز کمتری نسبت به کلسیم هیدروکساید ایجاد می‌کند، به علاوه سدعاجی که ایجاد می‌شود، ضخیم‌تر بوده و لایه ادنتوبلاستیک شکل گرفته نیز بیشتر است. سد عاجی حاصل از MTA ضخیم است و ساختاری مشابه عاج نرمال دارد. پل عاجی ناشی از کلسیم هیدروکساید و MTA در بزرگنمایی‌های مختلف با هم مقایسه شده است.

استفاده MTA به عنوان سداپیکالی (Apical plug

روش معمول برای حفظ دندا‌ن‌های دارای آپکس باز و عریض که به درمان ریشه نیاز دارند، آپکسیفیکیشن گفته می‌شود. استفاده از MTA در اغلب موارد تشکیل بافت سخت اپیکال را القا و التهاب کمتری نسبت به سایر موارد موردآزمایش ایجاد می‌کند. بر این اساس به نظر می‌رسد MTA می‌تواند به عنوان یک سداپیکال در دندان‌های با آپکس نابالغ مورداستفاده قرار گیرد. مطالعات نشان داده پس ایجاد سداپیکالی، سمنتوم نیز به میزان مناسب تشکیل می‌شود.

ترمیم پرفوراسیون‌های کف‌ پالپ چمبر و ریشه با MTA

پرفورشین کف پالپ چمبر با فرز یا به‌واسطه پوسیدگی وقایعی است که می‌توان به کمک MTA نسبت به حفظ و نگهداری درازمدت دندان امیدوار بود. پرفوراسیون ریشه نیز ضمن آماده‌کردن کانال یا آماده‌سازی فضای پست یا به دنبال گسترش تحلیل داخلی ممکن است اتفاق بیفتد. ترمیم این‌گونه پرفوراسیون‌ها از طریق داخل دندان یا به طریق جراحی صورت می‌پذیرد. در حالی که تمام موارد دندان‌پزشکی مانند آمالگام، MTA و… دارای مقادیری نشت و التهاب هستند، ؟؟؟ در این میان پروگنوز درازمدت این دندان را بهبود بخشیده است.

استفاده از MTA به عنوان ماده پرکننده انتهابی ریشه (Rooten

در مواردی که دندان روت کانال شده به جراحی و قطع انتهای ریشه نیاز دارد، می‌توان از MTA برای ترمیم ریشه قطع شده استفاده کرد. در صورتی که به نظر می‌رسد لازم است آب اضافی توده MTA جذب شود. می‌توان با یک گلوله پنبه کوچک اضافات رطوبت راجذب و همزمان آن را متراکم و یکنواخت کرد، اما برای حصول استحکام نهایی، می‌توان همان پنبه مرطوب را در توده MTA قرار داد و حفره را پانسمان کرد. هر چند توده MTA باید عاری از رطوبت باشد تا استحکام آن کامل شود. 

هر چند آب‌دهی به پودر باعث ایجاد یک ژل سلولوییدی می‌شود که بعد از ۴ ساعت کاملا سخت می‌شود اما بهتر است حداقل ۲۴ ساعت صبر کرد تا علاوه بر ایجاد استحکام لازم، دندان نیز مورد ارزیابی قرار گیرد بنابراین به نظر می‌رسد ترمیم دندان در مدت زمان طولانی‌تر، امکان بررسی و ارزیابی کامل‌تر و دقیق‌تر دندان را فراهم می‌کند. پس از گذشت زمان مذکور، پانسمان و پنبه مرطوب برداشته می‌شود و استحکام نهایی MTA موردبررسی قرار می‌گیرد. 

سطح MTA ممکن است به واسطه نوک سوند خش بیفتد، اما نباید نرم باشد یا شسته شود. در صورتی که درمان موفقیت‌آمیز به نظر نمی‌رسد، کل پروسه باید مجددا از اول تکرار شود. پس سطح MTA محکم و با یک بیس باسیل خوب مثل گلاس آینومر یا گلاس آینومر نوری پوشانده و دندان به صورت دقیق ترمیم می‌شود. دندان باید پس از یک هفته، یک ماه، شش ماه و یک سال موردارزیابی قرار گیرد و پس از آن سالانه معاینه شود. درصد موفقیت درمان باMTA بسیار بالا (حدود ۹۸ تا ۹۹ درصد) گزارش شده است.

 

ملاحظات خاص

به دلیل وجود اکسیدهای فلزی فراوان در MTA این ماده می‌تواند باعث تغییر رنگ دندان شود بنابراین باید پس از استفاده از آن، سطح آن با ماده‌ای باسیل مناسب مانند گلاس‌اینومر پوشانده شود. 

مخلوط آماده‌ شده آن در صورتی که به مقدار زیاد و مدت طولانی در تماس با چشم یا پوست قرار گیرد می‌تواند ضایعات غیرقابل برگشتی مانند سوختگی‌های شیمیایی ایجاد کند. پودر MTA خطر جدی برای سلامت ایجاد نمی‌کند اما اگر با چشم تماس پیدا کند، ممکن است باعث تحریک متوسط تا سوختگی شیمیایی چشم و حتی در مواردی باعث کوری شود. در صورت بروز چنین اتفاقی، چشم باید سریع با آب فراوان شستشو داده و سپس به متخصص چشم مراجعه شود. اگر MTA به صورت مداوم و طولانی در معرض تنفس قرار گیرد، به علت دارابودن سیلیکای کریستالین آزاد ممکن است باعث صدمه‌های ریوی شود بنابراین باید هنگام مصرف آن دقت لازم به عمل آید. /برج دنتال

سایت ایران

همچنین ببینید

dental_materials

ریز نکته‌هایی درباره مواد و دستگاه‌های دندانپزشکی

ظرافت‌های یک Restoration گاه، سال‌ها با مواد و دستگاه‌های دندانپزشکی کار می‌کنیم اما نکته‌های ریزی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *